BỐN MÔN ĐỆ ĐẦU TIÊN (Mc 1,16-20)

Bản văn Mc 1,16-20 được đặt trong bối cảnh sau khi Chúa Giêsu công khai rao giảng Tin Mừng tại Galilê với nội dung: “Thời kỳ đã mãn, và Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần. Anh em hãy hối cải và tin vào Tin Mừng” (Mc 1,14-15). Lời rao giảng này như một mắt xích Chúa mời gọi các môn đệ tham dự vào sứ vụ của Người phải có đức tin và sự sám hối. Hơn nữa sau bản văn (Mc 1,16-20), người môn đệ được chứng kiến lời tuyên xưng của thần ô uế về căn tính của Chúa Giêsu: “Ông là Đấng Thánh của Thiên Chúa” (Mc 1,24). Qua đó, có thể ngầm hiểu người môn đệ sẽ khám phá ra căn tính này của Chúa Giêsu trong lộ trình huấn luyện của Người

1. Bốn môn đệ đầu tiên được Chúa Giêsu kêu gọi

Sau lời rao giảng: “Thời kỳ đã mãn, và Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần, anh em hãy hối cải và tin vào Tin Mừng” (Mc 1,15)[i],Chúa kêu gọi 4 môn đệ đầu tiên với hàm ý Chúa Giêsu muốn có các cộng sự viên trong sứ vụ cứu thế của Người. Chúa Giêsu đang đi dọc theo biển hồ Galilê, Người “thấy” hai ông Simon với người anh là ông Anrê đang quăng lưới xuống biển vì họ “làm nghề đánh cá”, tương tự, Chúa thấy Giacôbê và Gioan đang vá lưới trong thuyền (x. Mc 1,16.19). Trong Cựu ước nhiều lần Thiên Chúa thấy dân của Ngài chịu khốn khổ bên Ai Cập (x. Xh 2,25), Ngài thấy Môsê lại xem bụi cây cháy bừng, nhưng không bị thiêu rụi (x. Xh 3,4), Thiên Chúa đã gọi ông và mặc khải cho ông biết Ngài là Thiên Chúa của tổ tiên họ (x. Xh 3,6).

Chúa Giêsu “thấy” như một khởi điểm Chúa gọi những con người đầu tiên làm môn đệ. Chúa thấy cuộc sống của họ làm nghề đánh cá, nhưng Chúa vẫn kêu gọi họ: “Các anh hãy theo tôi, tôi sẽ làm cho các anh thành những người như lưới cá”[ii](Mc 1,17). Chúa cũng thấy Lêvi đang ngồi ở trạm thu thuế bất ngờ Chúa gọi ông: “Anh hãy theo tôi” (Mc 2,13-14). Chúa “thấy” cho biết sáng kiến đến từ Chúa Giêsu, Người đi bước trước gọi các môn đệ đầu tiên theo Người.

2. Người môn đệ đáp trả lời mời gọi của Chúa Giêsu

Đứng trước lời mời gọi của Chúa Giêsu, 4 môn đệ đầu tiên đáp lại bằng thái độ: “lập tức hai ông bỏ chài lưới mà đi theo Người và bỏ cha mình cùng với người làm công mà đi theo Người” (Mc 1,18.20). Bản văn cho thấy thái độ lập tức và đầy dứt khoát của các môn đệ trước tiếng gọi của Chúa, đã khẳng định thẩm quyền của Chúa Giêsu[iii], nên có thể các ông đã biết Chúa, vì trước đó Người rao giảng lời đầu tiên tại miền Galilê, dọc theo Biển Hồ nơi các ông hành nghề đánh cá. Theo tâm lý bình thường không ai lại theo một kẻ khác một cách dễ dàng và nhanh chóng như vậy, cho dù kẻ ấy có hấp dẫn bao nhiêu đi nữa.. Bài tường thuật Chúa Giêsu kêu gọi những môn đệ đầu tiên trong (x. Ga 1,39) có thể sát thực tế hơn: Chúa Giêsu mở đầu bằng một cuộc đối thoại, cho người môn đệ thời gian suy nghĩ sau khi họ lưu lại với Người một khoảng thời gian.

Xưa kia dân Israel được Thiên Chúa tuyển chọn trở thành dân riêng của Ngài nhưng với những biến động lịch sử họ đã bỏ rơi Đức Chúa (x. Is 2,6), bỏ lề luật của Ngài (x. 1Mcb 1,52) để theo các thần ngoại. Nhưng trong trường hợp của các môn đệ đầu tiên này, chúng ta thấy họ đã không bỏ qua trước tiếng gọi của Chúa Giêsu, trái lại họ bỏ lại tất cả nghề nghiệp để gắn bó hoàn toàn với Người. Nói cách cụ thể, thái độ đáp trả của hai anh em Giacôbê và Gioan trước tiếng gọi của Chúa, họ không những bỏ lại nghề nghiệp nhưng họ bỏ cha lại cùng với người làm công mà theo Người. Hành động đầy dứt khoát của các môn đệ cho thấy tiến độ từ bỏ của 4 môn đệ đầu tiên bước theo tiếng gọi của Chúa Giêsu: khởi đầu là nghề nghiệp sau là những người thân. Điều này, gợi nhớ hình ảnh ông Ápraham đã từ bỏ xứ sở tổ tiên để đi theo tiếng gọi của Đức Chúa (x. St 12,1-4). Thiên Chúa hứa với ông: “Ta sẽ làm cho ngươi thành một dân lớn, sẽ chúc phúc cho ngươi, Ta sẽ cho tên tuổi ngươi lẫy lừng và ngươi sẽ là một mối phúc lành” (St 12,2). Người môn đệ đầu tiên được Chúa Giêsu mời gọi thi hành sứ mạng của Người, lời hứa Chúa dành cho họ không phải cho tên tuổi họ lẫy lừng nhưng họ sẽ trở thành lưới người như lưới cá (x. Mc 1,17), nghĩa là họ sẽ quy tụ mọi người vào trong gia đình của Thiên Chúa để đón nhận ơn cứu độ.

Như vậy, bản băn Mc (1, 16-20) cho thấy khởi đầu sứ vụ rao giảng Tin Mừng, Chúa Giêsu đã kêu gọi bốn môn đệ đầu tiên, để họ chứng kiến hoạt động của Ngài ngay từ thời đầu. Bản văn cho thấy sức năng động của ơn gọi làm môn đệ Chúa Giêsu, với các động từ: “thấy”, “gọi” kèm theo là sự đáp trả “ngay lập tức” của các môn đệ đầu tiên. Ngày hôm nay, mỗi người Kitô hữu được mời gọi tham gia sứ vụ làm môn đệ Chúa Giêsu, hiệp hành cùng Giáo hội với lời rao giảng của Chúa Giêsu: “Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần. Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mưng” (Mc 115). Điều này, đòi hỏi mỗi người Kitô hữu can đảm từ bỏ những an toàn của bản thân, để can đảm tham gia hiệp hành cùng với Giáo Hội ra vùng ngoại biên, đem tình yêu Cứu Độ của Chúa đến cho mọi người.

Maria Phạm Trang

[i] Ngô Ngọc Khanh, Tin Mừng Theo Thánh Marco, 96-97, cho biết thêm: “Khi bắt đầu sứ vụ công khai đi rao giảng kêu gọi người ta sám hối và tin vào Tin Mừng (x. Mc 1,14-15), Đức Giêsu đã kêu gọi các môn đệ. Như thế việc kêu gọi các môn đệ đầu tiên là một phần chính yếu trong công cuộc loan báo Tin Mừng của Đức Giêsu. Các môn đệ sẽ là những người dấn thấn trọn vẹn qua việc từ bỏ hoàn toàn nếp sống cũ và cả những tương quan trần thế để theo Đức Giêsu, làm thành nhóm kề cận Người. Nhờ đó họ có mối hiệp thông sâu xa với Đức Giêsu, để có thể trải nghiệm được toàn bộ đời sống của Đức Giêsu qua các lời giáo huấn và hành động của Người”.

[ii] Thành ngữ “hãy theo tôi – Δεῦτε ὀπίσωv μου” được dịch sát nghĩa là “hãy đến theo sau tôi” có người cho rằng không chỉ là lời mời gọi nhưng là một mệnh lệnh của Chúa Giêsu, nói lên tính cấp bách của việc cộng tác với Chúa trong sứ vụ loan báo Tin Mừng.

[iii] Filipe Gomez,  Kitô Học, SJ, 227, cho biết thêm: “Trong cách kêu gọi các Tông đồ, Người tiến hành theo một lề lối khác hẳn các Rabbi  đương thời. Thường các môn sinh xin Thầy thâu nạp mình, còn Đức Giêsu đích thân chọn lựa những ai mình muốn (3,14). Khác với các Rabbi khác, Người không giải thích Luật, nhưng lập nên Luật, lời Người là Luật. Đúng hơn, các môn đồ không học một thứ giáo lý, nhưng là ở với Người (Mc 3,14), chia sẻ sứ mệnh của Người (Mc 3,14; 6,7-13) và làm chứng về Người (Mt 10,32-33). Cuối cùng môn đệ của Người không bao giờ tốt nghiệp thành Thầy vì chỉ có một Thầy, và mãi mãi họ là môn đệ (Mt 23,8)”.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. NHÓM PHIÊN DỊCH GIỜ KINH PHỤNG VỤ, Kinh Thánh Ấn Bản 2011, Nxb tôn giáo, 2017.
2. FILIPE GOMEZ, Kitô Học, Antôn Và Đuốc Sáng, 2002.
3. NGÔ NGỌC KHANH, OFM, Tin Mừng Theo Thánh Marco, Học Viện Phanxico, 2015.