Tại Sao Người Tốt Gặp Khổ Lụy?

Câu hỏi này có lẽ xưa ngang thời … Abel! Và nó vẫn còn nguyên, thậm chí càng trêu ngươi hơn nhiều, trong thời hiện đại này. Biết bao người tốt, người tử tế, người vô tội phải chịu muôn nỗi khổ đau, hoạn nạn… trong khi những ác nhân, những kẻ vô tâm, hư hỏng thì nhiều khi xem chừng rất … vô sự, ngay cả rất thành đạt với đủ thứ phúc lộc trong đời!

Chúng ta không hiểu, vì chúng ta dường như được ‘lập trình’ để nghĩ rằng ở hiền thì phải gặp lành, rằng ác giả thì phải ác báo, rằng ông trời thì phải có mắt! Thế mà thực tế không luôn như vậy, hay nhiều khi trái ngược như vậy!

Trong bối cảnh Cựu Ước, chuyện ông Gióp là một câu trả lời cho câu hỏi tại sao người tốt (mà vẫn) gặp khổ luỵ. Gần đây, Cha Cao Gia An có bài trình bày câu chuyện này, là kết quả nghiên cứu của ngài trong nhiều năm. Ngài gợi ý mọi người chất vấn lại thuyết thưởng phạt (retributivism) vốn lập trình cách nghĩ thông thường, và tiếp cận câu trả lời theo hướng ‘thân phận người’ hữu hạn trong đối chiếu với Thiên Chúa vô hạn.

Vâng, sự khôn ngoan, quyền năng, tình yêu, công lý của Thiên Chúa vượt quá chúng ta cách vô hạn, và chứa đựng chúng ta, chứ không bao giờ bị chứa đựng hết trong nhận thức và kinh nghiệm của chúng ta. Đây là hàm ý trong những câu hỏi vĩ mô mà Thiên Chúa đặt ra dồn dập cho ông Gióp: “Ngươi ở đâu khi Ta đặt nền trái đất… vạch giới hạn cho biển cả?… Có khi nào ngươi ra lệnh cho bình minh xuất hiện?”

Cũng trong Cựu Ước, những mô tả về Người Tôi Tớ Đau Khổ của Đức Chúa trong Isaia (nhất là các đoạn ở chương 50-55, xem stt. trước) cũng giúp trả lời cách hùng hồn cho chúng ta về những gian nan khốn khó của người công chính. Người Tôi Tớ được Chúa kêu gọi, chọn, trao sứ mạng, và hứa trợ giúp… Người Tôi Tớ gặp khổ nạn, bị ngược đãi, chà đạp, sỉ nhục (xem Bài đọc Isaia thứ Tư tuần Thánh)… Nhưng Người Tôi Tớ vẫn luôn là Người Tôi Trung, trung tín, trung thành của Chúa, không chút nghi ngờ, chất vấn Đức Chúa!

Với Chúa Giêsu của Tân Ước, nhất là với cuộc Khổ nạn và cái chết của Người (mà Giáo hội sắp cử hành trong Tam nhật thánh), chúng ta có câu trả lời trọn vẹn và dứt khoát cho vấn đề tại sao người tốt gặp khổ luỵ.

Chúa Giêsu không loại bỏ ý niệm về thưởng phạt, nhưng Người cảnh báo về lối nghĩ thưởng phạt một cách đơn giản hoá. “Không phải tại anh ta hay tại cha mẹ anh ta đã phạm tội…. nhưng là để cho vinh quang của Thiên Chúa được tỏ hiện” – Chúa Giêsu đã nói về người mù từ lúc mới sinh như thế. Người cũng nói tương tự về những người Galile bị sát hại hay những người bị tháp Siloe đổ xuống đè chết, rằng không phải do họ tội lỗi hơn những người khác. Trước đó, Người từng khẳng định “Cha trên trời cho mưa xuống trên cả người lành kẻ dữ”, và cỏ lùng không được nhổ và đem đi đốt cho đến ngày gặt lúa!…

Nhưng chính cuộc Khổ nạn và cái chết bi thảm của Chúa Giêsu mới là ánh sáng đầy đủ nhất soi chiếu cho nỗi băn khoăn của chúng ta ở đây. Người đáp lại sự hung hăng ngùn ngụt của bạo lực bằng thái độ hoàn toàn phi bạo lực. Không một chút oán hận, cay đắng với con người, cũng không một chút oán trách Thiên Chúa, ngay cả dù trong xao xuyến bàng hoàng cực độ Người đã thốt lên sao Cha bỏ con… Người ý thức rõ Ý NGHĨA những cực hình Người đang chịu và cái chết của Người, qua lời kêu xin “Cha tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm”.

Mỗi khi chúng ta đứng trước đau khổ và cả cái chết của người vô tội, mỗi khi chúng ta thấy mình bị cư xử bất công và phải chịu gánh nặng của oan khiên mà không giải gỡ được, hãy nhìn Chúa Giêsu trong cuộc Khổ nạn và cái chết của Người – và hãy làm theo lời khuyên ‘kinh điển’ và không bao giờ lỗi thời này: Hãy kết hợp những khổ luỵ của mình với đau khổ của Chúa Giêsu! Và đau khổ của chúng ta sẽ có năng lực cứu độ.

Ki tô giáo không phải là thuốc phiện ru người ta quên cơn đau, Ki tô giáo quan tâm mưu cầu công lý trên trái đất này, vâng, nhưng Ki tô giáo cũng có ‘bí quyết’ của mình để hiểu và để đảm nhận những đau khổ không tránh được hoặc không nên tránh! Bí quyết ấy tên là ‘Giêsu’.

Lm. Giuse Lê Công Đức