Tưởng Niệm Cuộc Thương Khó Của Chúa Giêsu

(Thứ Sáu Tuần Thánh)

Cuộc thương khó và cái chết của Chúa Giêsu là sự ứng nghiệm những gì được nói về Người Tôi Trung Đau Khổ trong Isaia (52,13-53,12). Hãy để ý điểm cốt yếu của đoạn văn này, đó là, tất cả những khổ nhục và đau đớn mà Người Tôi Trung đảm nhận đều VÌ CHÚNG TA! Thật vậy, những diễn ngữ “vì chúng ta”, “cho chúng ta” lặp đi lặp lại trùng trùng. Câu tổng kết nằm gọn trong luận đề ấy: “Người đã hiến thân chịu chết, bị liệt vào hàng tội nhân; nhưng thực ra Người đã mang lấy tội muôn người, và can thiệp cho những kẻ tội lỗi”.

Đáp ca, trích từ Thánh vịnh 30, là lời cầu nguyện đồng thời là lời chứng về niềm tin tưởng tín thác vào Thiên Chúa ngay giữa kinh nghiệm bị nhận chìm trong tình trạng bị vứt bỏ và tủi nhục. Một lần nữa, đây là niềm tín thác của Chúa Giêsu trong chính kinh nghiệm bị vứt bỏ và tủi nhục của Người: “Lạy Cha, con xin phó thác linh hồn con trong tay Cha”.

Sự phó thác ấy của Chúa Giêsu không có được một cách dễ dàng, tự nhiên, mà là kết quả của một cuộc chiến đấu nội tâm, như Thư Do thái ghi nhận: “Đức Giêsu, dầu là Con Thiên Chúa, đã phải trải qua nhiều đau khổ mới học được thế nào là vâng phục”.

Tất cả các yếu tố trên đều được chứa đựng trong trình thuật Thương Khó. Tưởng cần lưu ý, cả bốn trình thuật Thương Khó của bốn sách Phúc Âm đều có đề cập đến đòn roi và những hành hạ trên thân xác Chúa Giêsu phải chịu, dĩ nhiên, nhưng cả bốn trình thuật đều không lấy đó làm trọng tâm và không dừng lại để soi vào chi tiết nhằm cường điệu khía cạnh bạo lực thể lý. Đọc kỹ cả bốn trình thuật, ta có thể thấy trọng tâm nằm ở những nỗi khổ nhục tâm can của Chúa Giêsu hơn là những đau đớn thể xác. Ta cũng thấy các trình thuật đều khắc hoạ rõ phong cách chủ động, tác động vốn đặc trưng sứ mạng của Chúa Giêsu ngay trong tình cảnh tưởng chừng bị động và bất lực nhất.

Điều vừa nói trên đặc biệt được thấy nổi bật trong trình thuật Thương Khó theo thánh Gioan. Chúa Giêsu vừa khổ sở đủ cách trong cuộc Thương Khó, vừa luôn điềm tĩnh và tác động. Người truyền cho Phê rô xỏ gươm vào vỏ, vì dứt khoát đi con đường phi bạo lực. Người buồn vì Phê rô chối Thầy quá dễ dàng. Người nuốt lấy tủi nhục khi bị vả vào mặt, khi bị Phi la tô thí bỏ để chọn tha Baraba, khi đám đông gào thét đòi đóng đinh Người, khi bị chế nhạo bằng mão gai và những sỉ vả… Người lủi thủi vác thập giá, bị đóng đinh và treo lên…

Những câu nói của Người trong các cảnh huống ấy đều nhằm rao giảng và khai sáng cái gì đó cho người ta, và tuyệt nhiên không gợn tí xót xa cay đắng nào. “Các anh tìm ai?… Chính tôi đây” / “Nếu các anh tìm bắt tôi, thì hãy để những người này đi” / “Nếu tôi nói sai, anh chứng minh xem tôi sai chỗ nào; còn nếu tôi nói phải, sao anh đánh tôi?” / “Nước tôi không thuộc về thế gian này… Chính ngài nói rằng tôi là vua”… Hai tiếng “Ta khát” trên thập giá chắc hẳn gợi cho chúng ta không chỉ cơn khát nước, mà còn là ẩn dụ về một nỗi khát khao thâm sâu của Người. Việc trao Mẹ cho Gioan và trao Gioan cho Mẹ là một biểu hiện tuyệt vời về tính tác động và bản chất sứ mạng trong cái chết của Chúa Giêsu.

Và đỉnh điểm của phong thái ấy là tuyên bố “Mọi sự đã hoàn tất” và hành động tác động cuối cùng: “Người gục đầu xuống và TRAO THẦN KHÍ”. Chúa Giêsu chết, nhưng Gioan không nói Người chết, mà nói Người TRAO THẦN KHÍ! Người trao Thần Khí VÌ CHÚNG TA, CHO CHÚNG TA đó!

Vậy chúng ta làm gì để tưởng niệm cái chết của Chúa Giêsu? Người trao Thần Khí, thì việc tốt nhất và thích hợp nhất của chúng ta là NHẬN THẦN KHÍ của Người, chứ còn làm gì nữa! Thái độ sầu thảm, rên rỉ, khóc lóc, các hình thức tang chế, những diễn xuất kịch nghệ ồn ào (phần lớn xuất hiện từ thời Trung Cổ) xem chừng không còn phù hợp mấy đâu. Nó có thể đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hoá lễ hội nào đó, song nó có thể làm nhiễu, làm nhoà chính tâm tình cầu nguyện, vốn cần một bầu khí thinh lặng cao độ.

Trình thuật của Gioan còn có cảnh Chúa Giêsu bị đâm thâu cạnh sườn, máu cùng nước chảy ra, với tham chiếu lời Kinh Thánh rằng “Họ sẽ NHÌN LÊN Đấng họ đã đâm thâu”. Nhìn lên! Hình ảnh rất quen trong câu chuyện con rắn đồng, mà chính Chúa Giêsu giải thích với Nicodemo rằng NHÌN LÊN như vậy có nghĩa là TIN VÀO CON NGƯỜI đó!

Tưởng niệm cuộc Thương Khó và cái chết của Chúa Giêsu, điều chúng ta cần làm là thinh lặng nhìn lên Người, tin vào Người, và đón nhận Thần Khí sự sống mà Người trao ban cho chúng ta.

Lm. Giuse Lê Công Đức