Bữa ăn- bữa tiệc tình yêu

Thứ Năm Tuần Thánh, Phụng vụ Giáo hội mời gọi chúng ta cùng nhau cử hành “bữa tiệc cuối cùng” cùng với Chúa Giêsu. Bữa tiệc Thánh Thể, bữa tiệc của Tình Yêu, bữa tiệc đem lại nguồn sống cho con người. Thấu hiểu và khao khát bữa tiệc sự sống này, khi chúng ta thấy được giá trị của bữa ăn vật chất hằng ngày.

Giá trị của bữa ăn là gì? Bữa ăn là hoạt động căn bản của đời sống con người, không chỉ mang tính cá nhân, nhưng còn hàm chứa chiều kích cộng đoàn, vì bữa ăn là cơ hội tạo lập và xây dựng mối tương quan. Trên thực tế, “bữa ăn là trọng tâm của Thánh Kinh vì chúng là trọng tâm của cuộc sống con người”.^[1] Trong Phúc Âm, bữa ăn đóng vai trò quan trọng trong đời sống và sứ vụ của Chúa Giêsu. ^[2] Ban đầu, bữa ăn và Thánh Thể là một, điều này diễn tả rất rõ trong Bữa Tiệc Ly cho đến thời Giáo Hội sơ khai. Nhưng về sau, chúng bị tách ra thành hai vì những lý do thực tế. Bữa ăn không còn sự thánh thiện nội tại và nguyên thủy của nó, vì đã bị tục hóa…”.^[3]

Cha Frank Mihalic,[4] nhà truyền giáo tại Papua New Guinea cho rằng, bữa ăn là một nghi lễ, là một khoảng thời gian hoặc là một dịp đặc biệt. Bữa ăn mang ý nghĩa ở lại với nhau như một gia đình, và nó cũng ngụ ý là gặp gỡ với đối phương hay kẻ thù, đặc biệt với những trưởng tộc, họ ký kết hiệp ước bằng cách ăn thức ăn của đối phương. Chung quy, tất cả việc ăn uống đều mang ý nghĩa chia sẻ. Bạn không thể có một lễ hội, mà không có bữa ăn. Mọi sự kiện lớn thường chào đón và chia tay bằng bữa ăn. Một thương gia muốn bàn chuyện lớn, một người bạn muốn kết nối chuyện bất bình, hoặc người đàn ông muốn thông tin đặc biệt đến người phụ nữ, họ đều gặp gỡ qua bữa ăn… Bữa ăn tạo cầu nối gắn kết đôi bên. Điều này được ẩn chứa thánh thiêng trong bữa ăn Thánh Thể. Bữa ăn mà mỗi người Kitô hữu chúng ta được lãnh nhận qua Bí Tích Thánh Thể mỗi khi tham dự Thánh lễ.

Để hiểu hơn về ý nghĩa của Thánh Thể, đặc biệt trên bình diện cộng đoàn và xã hội, trước hết chúng ta phải đề cao giá trị của bữa ăn thường ngày, bữa ăn gia đình và cộng đoàn. Nếu không, Thánh thể có thể chỉ đơn thuần là chuyện của Chúa Giêsu và tôi. Ngày nay, có rất nhiều gia đình đã không còn cùng ăn chung với nhau nữa. Hoặc có ăn chung thì cũng phần ai nấy ăn, cha mẹ con cái, mỗi người một chiếc điện thoại. Các cộng đoàn hay tập thể cũng vậy, ăn chung nhưng không có sự tương tác. “Tôi lấy phần ăn của tôi và bạn lấy phần ăn của bạn”.

Trong Thư thứ nhất gửi cộng đoàn Côrintô, Thánh Phaolô đã tức giận vì họ đã không cử hành Thánh Thể đúng cách và chân thật (x. 1Cor 11, 20 – 22), vì không có tình yêu, sự chia sẻ và hiệp thông mà chỉ có chia rẽ. Những người giàu đến rất sớm, ăn thức ăn của riêng họ, rồi rời đi mà không để lại chút gì cho những người nghèo. Ở đây Thánh Phaolô nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta đang vi phạm sự hiện diện của Chúa trong Thánh Thể, khi chúng ta sống chủ nghĩa cá nhân, chia rẽ, và coi thường lẫn nhau, đặc biệt đối với người nghèo và người yếu đuối ở giữa chúng ta. Khi chúng ta quây quần bên bàn tiệc Thánh Thể, chúng ta là anh chị em với những hình thức đói khác nhau. Chia sẻ Thánh Thể là chia sẻ sự hiện diện thật của của Thiên Chúa và của chính chúng ta với nhau. Không chỉ khi chúng ta thờ phượng trong nhà thờ, nhưng khi chúng ta ở bất cứ nơi đâu. Khi chúng ta chia sẻ Thánh Thể với ngưới khác, chúng ta không còn là những người xa lạ, nhưng là anh chị em trong cùng một thân thể của Chúa Kitô. Chúng ta không thể chia sẻ Thánh Thể trong khi chúng ta đang tự tách biệt cuộc sống của chúng ta, và không nỗ lực để xây dựng cộng đoàn giữa chúng ta với những người khác.

Bữa ăn, giá trị không hệ tại ở cái “bụng”, ăn cho “bụng”, mà là chia sẻ sự hiện diện. Trong bàn tiệc, khi chuyển thức ăn cho người khác, cách tượng trưng, tôi đang chuyển trao chính bản thân mình. Khi nhận thức ăn, tôi đang đón nhận sự hiện diện của người khác. Một bữa ăn đúng nghĩa, là bữa ăn mà chúng ta dâng hiến chính mình cho những người xung quanh như những gì Chúa Giêsu đã làm: “Đây là mình Thầy” (Mt 26, 26; Lc 22. 19. 1Cor 11, 24). Điều này nhắc nhở ta mỗi khi cử hành Phụng vụ Thánh Thể, đặc biệt là cùng nhau Tham dự Thánh lễ. Mỗi lần tham dự Thánh lễ là tham dự bàn tiệc Lời Chúa và Thánh Thể, là cùng nhau kín múc nguồn mạch sự sống từ chính Thiên Chúa Tình yêu và chia sẻ nguồn sự sống đó cho nhau.

 Maria Trần

[1] Edward Mazich, “Meals in the Bible”, The Bible Today [“Bữa ăn trong Thánh kinh”, Kinh thánh Hôm nay],vol. 57, no. 6, (November/December 2019): 347.

[2] Cf. Bruce Chilton, A Feast of Meanings: Eucharistic Theologies from Jesus through Johannine Circles [Một ngày lễ ý nghĩa: Thần học Thánh thể qua các vòng tròn Gioan] (New York: E. J. Brill, 1994), 39.

[3] Cf. Thomas O’Loughlin, “The Grammar of Meals and the ‘Bread of Life’”, Scripture in Church [Cấu trúc của Bữa ăn và ‘Bánh của Sự sống’”, Kinh thánh trong Giáo hội], vol. 45, no. 179, (2015): 118.

[4] Cha Frank Mihalic, SVD, A Divine Word Missionary [Một nhà truyền giáo-Dòng Ngôi Lời], tại Papua New Guinea.