Bác Ái Thấp,Bác Ái Cao Và Bác Ái Hết Mức (20.04.2024 Thứ Bảy Tuần III Phục Sinh)

“Lời này chói tai quá! Ai nghe được!”

Lời nào vậy? Chính là lời Chúa Giêsu nói rằng thịt Người là của ăn và máu Người là của uống. Nghĩa là tình yêu … đến mức trao ban chính mình! Nhiều người nghe chói tai và đã bỏ đi. Có thể họ dị ứng khi nghe về ăn thịt và uống máu của Giêsu. Cũng có thể họ không hiểu khi Giêsu xả thân đến mức ấy… Các môn đệ khẳng định không bỏ đi, mà vẫn chọn theo Thầy, đi theo vị Thầy yêu thương đến mức trao hết, cho hết như thế…

Thầy trao hết, cho hết. Trò không chỉ nhận hết, mà còn học với Thầy để cũng trao hết, cho hết như chính Thầy… Trao hết, cho hết, đó là hết mức, không còn giữ lại gì, ngay cả sự sống của chính mình!

Ta thấy cái qui mô (hay kích thước) này của đức ái Ki tô giáo thật là… khủng khiếp. Ta thấy cái ‘đạo’ mà mình theo thật là thách thức, chứ không dễ dãi một chút nào. Móc tiền trong túi ra chia sẻ cho người nghèo, hay dành một phần thời gian, sức lực của mình để quan tâm đến họ – điều này thật tốt, nhưng vẫn còn tương đối dễ, và nhất là nó vẫn có thể chưa được định hướng trao hết, cho hết. Còn lên tiếng chất vấn tại sao người ta nghèo khổ như thế, nhận diện nguyên nhân và nỗ lực làm cho nguyên nhân ấy phải bị loại trừ, thì điều này thách đố hơn và thường là nguy hiểm cho mình hơn rất nhiều.

Chính trong tinh thần này mà Đức thánh cha Phan xi cô đã nói về ‘bác ái chính trị’ (x. Thông điệp Fratelli tutti, 180-197). Ngài giải thích: “Nếu một người nào đó giúp một cụ già lội qua một con sông, đó là một hành động bác ái tốt đẹp. Đàng khác, các chính khách xây dựng những cây cầu, thì đó cũng là một hành động bác ái. Trong khi một người có thể giúp một kẻ khác bằng cách chia sẻ cái gì đó để ăn, thì các chính khách tạo ra việc làm cho người kia, và như vậy là đang thực hành một hình thức bác ái cao độ…”

Trong Tông thư Patris corde cũng của Đức thánh cha Phan xi cô, ta đọc thấy câu này: “Thế giới chúng ta không cần những kẻ nhập nhằng lẫn lộn giữa quyền bính và cường quyền, giữa PHỤC VỤ VÀ NÔ DỊCH, giữa thảo luận và áp chế, giữa TỪ THIỆN VÀ NÃO TRẠNG Ỷ LẠI, giữa sức mạnh và sức hủy diệt.” Hãy để ý hai chỗ nhấn mạnh (font chữ in lớn ở trên) có thể được giải thích như sau: Việc phục vụ và từ thiện phải khác với việc ‘nô lệ hoá’ người ta, khác với việc làm cho người ta mang não trạng ỷ lại! Nói cách khác, bạn quảng đại thi ân cho người nhưng bạn không mảy may ràng buộc người bằng ân nghĩa, và không biến người ta thành lệ thuộc và thụ động.

Vì ràng buộc người bằng ân nghĩa, thì đó là thu vén cách tinh vi nhất chứ đâu phải trao đi, càng không phải là trao hết và cho hết! Muốn biết trao hết và cho hết thì thế nào, ta hãy nhìn Đấng chịu đóng đinh trên Thánh giá. Phê rô, người từng thưa rằng “Bỏ Thầy con biết theo ai”, không dừng lại với một số việc ‘từ thiện’, ngay cả những phép lạ thi ân giáng phúc (như thấy trong Bài đọc sách Công vụ hôm nay), mà đã đi theo Thầy cho tới… thập giá!

Giáo hội ở đất nước chúng ta cố gắng làm rất nhiều việc từ thiện, cứu giúp người ngặt nghèo. Nhưng chỉ từ thiện thôi thì chưa đủ – thậm chí nhiều khi vô tình góp phần ‘tạo điều kiện’ cho sự bất công và bóc lột. Thiết tưởng Giáo hội cần có những nỗ lực xa hơn, sâu hơn, dù nguy hiểm cho sự an toàn của mình hơn.

Lm. Lê Công Đức