Nên Hiểu Dụ Ngôn Về ‘Lũ Trẻ Ngoài Chợ’ Như Thế Nào? (17.9.2025 Thứ Tư Tuần XXIV Thường Niên)

“Vậy tôi phải ví người thế hệ này với ai? Họ giống ai?

Họ giống như lũ trẻ ngồi ngoài chợ gọi nhau mà nói: ‘Tụi tôi thổi sáo cho các anh, mà các anh không nhảy múa; tụi tôi hát bài đưa đám, mà các anh không khóc than.’ Thật vậy, ông Gio-an Tẩy Giả đến, không ăn bánh, không uống rượu, thì các ông bảo: ‘Ông ta bị quỷ ám.’ Con Người đến, cũng ăn cũng uống như ai, thì các ông lại bảo: ‘Đây là tay ăn nhậu, bạn bè với quân thu thuế và phường tội lỗi.’

Nhưng Đức Khôn Ngoan đã được tất cả con cái mình biện minh cho.”

Nên hiểu dụ ngôn trên như thế nào?

Một số người hiểu dụ ngôn này theo cách tạm khái quát là có hai nhóm trẻ: Những đứa nhóm A phiền trách vì mình thổi sáo hay hát bài đưa đám đều không được hưởng ứng; nhóm B là những đứa không hưởng ứng và bị phiền trách. Theo đó, những đứa nhóm A là phía chính diện, như thể là tiêu biểu cho Gioan Tẩy giả và Chúa Giêsu. Vì thế, rút ra thông điệp: nhóm B (tức phía phản diện) không nên cứng cỏi như thế, mà nên mềm mỏng để sẵn sàng hưởng ứng những đứa nhóm A (nghĩa là, hãy hưởng ứng Gioan Tẩy giả và Chúa Giêsu).

Cách nghĩ và cách hiểu trên có lẽ do người ta nhận thấy có hai cặp tương phản, và mặc định rằng hai cặp tương phản ấy tương ứng với nhau: ‘thổi sáo’ tương phản với ‘hát bài đưa đám’, và phong cách của Chúa Giêsu tương phản với phong cách của Gioan…

Nhưng hiểu như vậy thì có phần lỏng lẻo và gượng ép. Bởi làm sao những đứa trẻ nhóm A thuộc phía chính diện được, khi mà Chúa Giêsu đã hữu ý nhấn mạnh bằng câu hỏi kép: “Tôi phải ví người thế hệ này với ai? Họ giống ai?” Rõ ràng Chúa đang phê phán ‘người thế hệ này’, và Người đang ví ‘người thế hệ này’ với ‘lũ trẻ ngồi ngoài chợ’ ấy cơ mà.

Tôi ủng hộ cách hiểu rằng ‘lũ trẻ ngồi ngoài chợ’ ở đây (xét toàn thể, không cần phân tách ra hai nhóm) đều là phản diện. Lũ trẻ ấy tiêu biểu cho một thói ấu trĩ và cố chấp vốn đặc trưng của ‘người thế hệ này’. Chúng khư khư đòi kẻ khác theo ý mình, bám vào định kiến rằng mình đúng, mình là chuẩn mực, rằng mọi người khác phải ‘múa theo điệu trống’ của mình. Chúng nhất định không nghe ai, không theo bất cứ ai khác biệt với chúng. Chúa Giêsu nhận xét về những ‘người thế hệ này’ như thế.

Theo đó, dụ ngôn muốn cho thấy vấn đề của ‘lũ trẻ ngồi ngoài chợ’, tức vấn đề của ‘người thế hệ này’, nằm ở chỗ tính cách ấu trĩ, cố chấp, khư khư lấy mình làm quy chuẩn và đòi mọi người phải theo ý mình. Tính cách ấu trĩ cố chấp ấy tự nó phơi trần mâu thuẫn khi mà người ta tẩy chay Gioan Tẩy giả và Chúa Giêsu bằng những ‘lý lẽ’ trái ngược nhau. Không chấp nhận Gioan vì Gioan không ăn không uống như người thường; không chấp nhận Giêsu vì Giêsu vẫn ăn uống như người thường!

Khoa tâm lý hiện đại càng xác nhận sự ấu trĩ cố chấp nói trên khi chỉ ra tính cách độc tài bạo chúa nơi trẻ con, nhất là những đứa trẻ vào khoảng hai tuổi. Khi trẻ càng lớn lên thì tính cách này càng giảm dần. Nhưng vẫn có những trường hợp người ta lớn lên trong tuổi tác mà tính cách độc tài bạo chúa của đứa con nít vẫn còn rất rõ nơi họ – ta gọi đó là những ‘người lớn’ ấu trĩ!

Ở tầng sâu hơn, dụ ngôn này và sự quảng diễn của Chúa Giêsu (khi móc nối với thái độ của người đương thời vừa từ khước Gioan Tẩy giả vừa tẩy chay chính Người) trao cho ta thông điệp rằng sự thật/ sự khôn ngoan siêu vượt trên những dáng dấp hay thể cách bên ngoài. Sự thật được phản ánh nơi Gioan Tẩy giả, và sự thật nằm ở nơi Chúa Giêsu, dù hai vị trông có vẻ rất khác nhau, thậm chí trái ngược nhau.

Đó là hàm nghĩa của câu kết luận: “Nhưng Đức Khôn Ngoan được tất cả con cái mình biện minh cho”. Chỉ có một Sự Thật, không có hai, nhưng Sự Thật có thể ở trong những thể cách khác nhau. Chúng ta không nắm hết được, không sở hữu được Sự Thật. Điều tốt nhất ta có thể làm, đó là mềm mỏng và cởi mở để cho Sự Thật chiếm lấy và nắm lấy chúng ta.

Lm. Lê Công Đức